Niebezpieczna dziedzina Bartłomiej Keckermann o historii i historiografii

Wojciech Ryczek

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/OiRwP.2015.05

Abstrakt


Głównym celem niniejszego artykułu jest prezentacja i omówienie wybranych refleksji Keckermanna na temat historii i sztuki historiografii, wyrażonych w traktacie pt. De natura et proprietatibus historiae commentarius (Hanoviae 1610), opublikowanym już po śmierci autora przez jego ucznia Dawida Schumanna. Według gdańskiego humanisty historia nie jest sztuką, nauką ani dziedziną naukową, ponieważ nie ma własnych miejsc wspólnych (loci communes), uznawanych za podstawę badań historycznych. Mimo to historia odgrywa ważną rolę w nauczaniu praktycznych dyscyplin, jak polityka czy ekonomia, ponieważ jest niewyczerpanym źródłem przykładów, pochodzących z narracji o minionych wydarzeniach, które ilustrują ogólne zasady rządzące ludzkim życiem i działaniem. Doskonałym historykiem będzie tylko ten, kto potrafi połączyć poszukiwanie prawdy ze szczerością opowiadania o niej. Zatem obowiązkiem historyka jest posługiwanie się stylem prostym, niemal pozbawionym fi gur retorycznych. W odniesieniu do poszczególnych wydarzeń historia ma być narzędziem służącym do jego opisania i wyjaśnienia. W ten sposób będzie dostarczać koniecznego materiału ilustracyjnego w postaci przykładów przydatnych w dyscyplinach praktycznych.

Słowa kluczowe


Keckermann; historia; historiografia; logika; retoryka

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


A. Borowski, Staropolska „książka dla wszystkich”, czyli Żywoty świętych ks. Piotra Skargi SJ, [w:] Retoryka a tekst literacki, red. M. Hanczakowski, J. Niedźwiedź, t. 1, Kraków 2003

I. Dąmbska, Logika w Gimnazjum Akademickim w Gdańsku w pierwszej połowie XVII wieku, [w:] eadem, Znaki i myśli. Wybór pism z semiotyki, teorii nauki i filozofii, Warszawa 1975

D. Facca, Bartłomiej Keckermann i filozofia, Warszawa 2005

M. Foucault, Fearless Speech, ed. by J. Pearson, Los Angeles 2001

A. Grafton, What was History? The Art of History in Early Modern Europe, Cambridge 2007

[B. Keckermann], De natura et proprietatibus historiae commentarius privatim in Gymnasio Dantiscano propositus a Bartholomeo Keckermanno, philosophiae ibidem professore, Hanoviae 1610

B. Keckermann, Gymnasium logicum, id est de usu et exercitatione logicae artis absolutiori et pleniori libri tres, Londini 1606

G. Labuda, Rozwój metod dziejopisarskich od starożytności do współczesności, cz. 1, Warszawa 2003

I. Lipsius, Epistolarum selectarum centuria tertia miscellanea, Antverpiae: ex officina Plantiniana, apud Ioannem Moretum 1605

P. Mack, Renaissance Argument. Valla and Agricola in the Traditions of Rhetoric and Dialectic, Leiden-New York 1993

L. Mokrzecki, Kształtowanie się dyscypliny historycznej w gdańskim gimnazjum akademickim, „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne. Pedagogika, Psychologia, Historia Wychowania”, III, 1969

A. Moss, Printed Commonplace-Books and the Structuring of Renaissance Thought, Oxford 1996

B. Nadolski, Poglądy na historię uczonego gdańskiego Bartłomieja Keckermanna, „Rocznik Gdański”, XVII/XVIII, 1960

B. Nadolski, Życie i działalność naukowa uczonego gdańskiego Bartłomieja Keckermanna. Studium z dziejów Odrodzenia na Pomorzu, Toruń 1961

K. Pomian, Historia między retoryką a teologią. Niektóre problemy myśli historycznej doby Odrodzenia i Reformacji, OiRwP, IX, 1964

N. Struever, Th e Language of History in the Renaissance. Rhetoric and Historical Consciousness in Florentine Humanism, Princeton 1970


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism