The Historical Region of East-Central Europe in Research into the History of Religion in the Early Modern Era

Wojciech Kriegseisen

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/KH.2017.124.SI.2.01

Abstrakt


The study contains the reflection on the usefulness of the notion East-Central Europe as a historical region in the research on confessional relations in the early modern era. It begins with the description of the discussion on regionalization of European history, with particular emphasis on the frequently ideologized division into East and West. Next, the author recalls the genesis of the notion of East-Central Europe as a historical region, which was introduced after the Second World War by Oskar Halecki, and the popularization of this notion in the second half of the twentieth century. In the author’s opinion, the most important criterion in the evaluation of usefulness of this construct should be its research functionality checked not in syntheses or reviews, but in detailed research into specific problems, including comparative research.

Słowa kluczowe


East-Central Europe; Oskar Halecki; historical regions; denomination relations; comparative studies

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Der Absolutismus — ein Mythos? Strukturwandel monarchischer Herrschaft in Westund Mitteleuropa (ca. 1550–1700), ed. Ronald G. Asch and Heinz Duchhardt, Cologne: Böhlau, 1996.

Adriányi, Gabriel, ‘Die Ausbreitung der Reformation in Ungarn’, Ungarn-Jahrbuch, 5, 1973, pp. 66–75.

Aly, Götz, ‘Theodor Schieder, Werner Conze oder die Vorstufen der physischen Vernichtung’, in Deutsche Historiker im Nationalsozialismus, ed. Winfried Schulze and Otto Gerhard Oexle, Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch, 1999, pp. 163–82.

Augustyniak, Urszula, Historia Polski 1572–1795, Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.

Augustyniak, Urszula, Wazowie i ‘królowie rodacy’. Studium władzy królewskiej w Rzeczypospolitej XVII wieku, Warsaw: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1999.

Bahlcke, Joachim, ‘Calvinism and Estate Liberation Movement in Bohemia and Hungary (1570–1620)’, in The Reformation in Eastern and Central Europe, ed. Karin Maag, Aldershot: Scolar Press, 1997, pp. 72–91.

Bahlcke, Joachim, ‘Konföderation und Widerstand. Die politische Beziehungen der böhmischen Ständegemeinde’, Folia Historica Bohemica, 13, 1990, pp. 235–88.

Bahlcke, Joachim, Regionalismus und Staatsintegration im Widerstreit. Die Länder der Böhmischen Krone im ersten Jahrhundert der Habsburgermonarchie (1526–1619), Munich: Oldenbourg, 1994.

Balázs, Mihály, Early Transylvanian Antitrinitarism (1566–1571). From Servet to Paleologus, Baden-Baden: Koerner, 1996.

Balcárek, Pavel, Kardinál František z Ditrichštejna (1570–1636), Kroměříž: Muzeum Kroměřížska, 1990.

Benda, Kalman, ‘Absolutismus und ständischer Widerstand in Ungarn am Anfang des 17. Jahrhunderts’, Südostforschung, 33, 1974, pp. 85–124.

Benda, Kalman, ‘Die Auswirkung der Lehren Calvins auf die Ideologie des ständischen Widerstandes in Ungarn’, Jahrbuch der Gesellschaft für die Geschichte des Protestantismus in Österreich, 110/111, 1994/95, pp. 75–85.

Binder, Ludwig, Grundlagen und Formen der Toleranz in Siebenbürgen bis zur Mitte des 17. Jahrhunderts, Cologne and Vienna: Böhlau, 1976, Siebenbürgisches Archiv, vol. 11.

Bömelburg, Hans-Jürgen, ‘Zwischen imperialer Geschichte und Ostmitteleuropa als Geschichtsregion. Oskar Halecki und die polnische “jagiellonische Idee” ’, in Vergangene Größe und Ohnmacht in Ostmitteleuropa. Repräsentationen imperialer Erfahrung in der Historiographie seit 1918, ed. Frank Hadler and Matthias Mesenhöller, Leipzig: Akademische Verlagsanstalt, 2007, pp. 99–133.

Brzechczyn, Krzysztof, Odrębność historyczna Europy Środkowej. Studium metodologiczne, Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora, 1998.

Bůžek, Vázlav, Nižší šlechta v politickém systému a kultuře předbělohorských Čech, Praha: Historický ústav Akademie věd České republiky, 1996.

Chodynicki, Kazimierz, ‘Geneza równouprawnienia schizmatyków w Wielkim Księstwie Litewskim. Stosunek Zygmunta Augusta do wyznania grecko-wschodniego’, Przegląd Historyczny, 22, 1919–1920, pp. 54–135.

Cisek, Janusz, Oskar Halecki. Historyk — Szermierz Wolności, Warsaw: Instytut Pamięci Narodowej — Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2009.

Csohány, János, ‘Die politische Beziehungen von Gábor Bethlen zum reformierten Europa’, Jahrbuch für die Geschichte des Protestantismus in Österreich, 110/111, 1994/95, pp. 87–98.

Conze, Werner, Ostmitteleuropa. Von der Spätantike bis zum 18. Jahrhundert, ed. and afterword Klaus Zernack, Munich: Beck, 1992, pp. 105–42.

Czermak, Wiktor, Sprawa równouprawnienia schizmatyków i katolików i schizmatyków na Litwie (1432–1563), Cracow: Akademia Umiejętności, 1903.

Daniel, David P., ‘Calvinism in Hungary. The Ideological and Ecclesiastical Transition to the Reformed Faith’, in Calvinism in Europe 1540–1620, ed. Andrew Pettegree, Alastair Duke and Gillian Lewis, Cambridge: Cambridge University Press, 1994, pp. 205–30.

Daniel, David P., ‘The Influence of the Augsburg Confession in South-East Central Europe’, The Sixteenth Century Journal, 11, 1980, pp. 99–114.

Daugirdas, Kęstutis, ‘Rezeption der Theologie Calvins im Großfürstentum Litauen und Königreich Polen’, in Calvin und Calvinismus — europäische Perspektiven, ed. Irene Dingel and Herman J. Selderhuis, Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2011, pp. 155–70.

David, Zdeněk V., Finding the Middle Way. The Utraquist’s Liberal Challenge to Rome and Luther, Washington, DC: Woodrow Wilson Center Press; Baltimore, MD, and London: Johns Hopkins University Press, 2003.

Drabek, Anna Maria, ‘Die politische Haltung der böhmischen und mährischen Stände zum Herrscherabsolutismus des 17. und 18. Jahrhunderts. Von der traditionellen ständischen Rechtspositionen zu frühkonstitutionellen Forderungen’, in Ständefreiheit und Staatsgestaltung in Ostmitteleuropa. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur vom 16.–18. Jahrhundert, ed. Joachim Bahlcke, Hans-Jürgen Bömelburg and Norbert Kersken, Leipzig: Universitätsverlag Leipzig, 1996, pp. 265–82.

Drabina, Jan, ‘Koegzystencja religii i wyznań w Polsce w latach 1333–1370’, Zeszyty Naukowe UJ, Studia Religiologica, 25, 1992, pp. 37–50.

Duchhardt, Heinz, ‘ “Absolutismus” — Abschied von einem Epochenbegriff?’, Historische Zeitschrift, 258, 1994, pp. 113–22.

Eberhard, Winfried, ‘Entstehungsbedingungen für öffentliche Toleranz am Beispiel des Kuttenberger Religionsfrieden von 1485’, Communio viatorum, 29, 1986, pp. 129–54.

Eberhard, Winfried, ‘Ständische Strukturen in Ostmitteleuropa. Problemstellungen und Thesen. (Eine vorläufige Diskussionsbilanz)’, in Ständefreiheit und Staatsgestaltung in Ostmitteleuropa. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur vom 16.–18. Jahrhundert, ed. Joachim Bahlcke, Hans-Jürgen Bömelburg and Norbert Kersken, Leipzig: Universitätsverlag Leipzig, 1996, pp. 311–18.

Eberhard, Winfried, ‘Voraussetzungen und strukturellen Grundlagen der Konfessionalisierung in Ostmitteleuropa’, in Konfessionalisierung in Ostmitteleuropa. Wirkungen des religiösen Wandels im 16. und 17. Jahrhundert in Staat, Gesellschaft und Kultur, ed. Joachim Bahlcke and Arno Strohmeyer, Stuttgart: Steiner, 1999, Forschungen zur Geschichte und Kultur des östlichen Mitteleuropa, vol. 7, pp. 89–103.

Eberhard, Winfried, ‘Zu den politischen und ideologischen Bedingungen öffentlicher Toleranz. Der Kuttenberger Religionsfrieden’, Studia Germano-Polonica, 1, 1992, pp. 101–18.

Etzemüller, Thomas, Sozialgeschichte als politische Geschichte. Werner Conze und die Neuorientierung der westdeutschen Geschichtswissenschaft nach 1945, Munich: Oldenbourg, 2001.

Evans, Robert J. W., ‘Calvinism in East Central Europe. Hungary and her Neighbours’ ’, in International Calvinism 1541–1715, ed. Menna Prestwich, Oxford: Clarendon Press, 1985, pp. 167–96.

Evans, Robert J. W., The Making of the Habsburg Monarchy, 1550–1700: An Interpretation, Oxford, 1979.

Fata, Márta, Ungarn, das Reich der Stephanskrone, im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Multiethnizität, Land und Konfession 1500 bis 1700, ed. Franz Brendle and Anton Schindling, Münster: Aschendorff, 2000.

Geremek, Bronisław, ‘Polska w geografii kulturowej średniowiecznej Europy’, in Kultura Polski średniowiecznej X–XIII w., ed. Jerzy Dowiat, Warsaw: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985, pp. 8–26.

Geremek, Bronisław, ‘Więź i poczucie wspólnoty w średniowiecznej Europie’, in Dziesięć wieków Europy. Studia z dziejów kontynentu, ed. Janusz Żarnowski, Warsaw: Czytelnik, 1983, pp. 19–81.

Geremek, Bronisław, ‘Uwagi o pojęciu “mas” w historii społecznej’, Roczniki Humanistyczne, 34, 1986, 2, pp. 199–209.

Gmiterek, Henryk, ‘Die Rezeption reformatorischer Ideen und religiöser Widerstandstheorien innerhalb der polnischen Eliten’, in Ständefreiheit und Staatsgestaltung in Ostmitteleuropa. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur vom 16.–18. Jahrhundert, ed. Joachim Bahlcke, Hans-Jürgen Bömelburg and Norbert Kersken, Leipzig: Universitätsverlag Leipzig, 1996, pp. 217–27.

Grala, Hieronim, ‘Kołpak Witoldowy czy czapka Monomacha? Dylematy wyznawców prawosławia w monarchii ostatnich Jagiellonów’, in Katolicyzm w Rosji i prawosławie w Polsce (XI–XX w.), ed. Juliusz Bardach and Teresa Chynczewska-Hennel, Warsaw: Upowszechnianie Nauki — Oświata ‘UN-O’, 1997, pp. 51–67.

‘Granice’ i ‘pogranicza’ w badaniach historycznych i antropologicznych, ed. Paweł Figurski and Maksymilian Sas, Warsaw: Studenckie Koło Naukowe Historyków Uniwersytetu Warszawskiego and Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, 2012.

Grodecki, Roman, ‘Do genezy artykułu “o wypowiedzeniu posłuszeństwa” ’, Przegląd Współczesny, 16, 1937, 61, pp. 185–205.

Grześkowiak-Krwawicz, Anna, Regina libertas. Wolność w polskiej myśli politycznej XVIII wieku, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2006.

Hahn, Peter-Michael, Calvinismus und Staatsbildung. Brandenburg-Preußen im 17. Jahrhundert, in Territorialstaat und Calvinismus, ed. Meinrad Schaab, Stuttgart: Kohlhammer, 1993, pp. 239–69.

Halecki, Oskar, Historia Europy — jej granice i podziały, transl. Jan M. Kłoczowski, ed. Hubert Łaszkiewicz, introduction Jerzy Kłoczowski, Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 1994, Biblioteka Europy Środkowo-Wschodniej, vol. 1 (2nd edn Lublin, 2002).

Halecki, Oskar, The Limits and Divisions of European History, New York: Sheed & Ward, 1950.

Die Hauptinstruktionen Clemens’ VIII. für die Nuntien und Legaten an den europäischen Fürstenhöfen 1592–1605, 2 vols, ed. Klaus Jaitner, Tübingen: Niemeyer, 1984.

Henshall, Nicholas, The Myth of Absolutism. Change and Continuity in Early Modern European Monarchy, London and New York: Longman, 1992.

Hintze, Otto, ‘Kalvinismus und Staatsräson in Brandenburg zu Beginn des 17. Jahrhunderts’, Historische Zeitschrift, 144, 1931, pp. 229–86.

Histoire de la Transylvanie, ed. Béla Köpeczi et al., Budapest: Akadémiai Kiadó, 1989, pp. 280–85.

Honzal, Josef, ‘Rekatolizace v Čechách. Její historický smysl a význam’, Sborník historický, 37, 1990, pp. 37–91.

Höpfl, Harro, The Christian Polity of John Calvin, Cambridge: Cambridge University Press, 1982, pp. 153–58.

Hroch, Miroslav, ‘Central Europe. The Rise and Fall of an Historical Region’, in Central Europe. Core or Periphery?, ed. Christopher Lord, Copenhagen: Copenhagen Business School Press, 2000, pp. 21–34.

Hrubý, František, ‘Luterství a kalvinismus na Moravě před Bílou horou’, Český časopis historický, 41, 1935, pp. 1–40, 237–68.

Hrubý, František, ‘Luterství a novoutrakvismus v českých zemích v 16. a 17. století’, Český časopis historický, 45, 1939, pp. 31–44.

Hubatsch, Walther, Das Zeitalter des Absolutismus 1600–1789, Braunschweig: Westermann, 1962.

Interkonfessionalität — Transkonfessionalität — binnenkonfessionelle Pluralität. Neue Forschungen zur Konfessionalisierungsthese, ed. Kaspar von Greyerz et al., Heidelberg: Gütersloher Verlagshaus, 2003.

Iwańczak, Wojciech, ‘Katolicy i husyci w czasach Jerzego z Podiebradu’, in Stosunki międzywyznaniowe w Europie Środkowej i Wschodniej w XIV–XVII wieku, ed. Marian Dygo, Sławomir Gawlas and Hieronim Grala, Warsaw: DiG, 2002, pp. 25–37.

Iwańczak, Wojciech, ‘Kościół w Czechach w XVI w. — dezintegracja i łączność’, Przegląd Humanistyczny, 50, 2006, 3, pp. 21–30.

Janeczek, Andrzej, ‘Ethnicity, Religious Disparity and the Formation of the Multicultural Society of Red Ruthenia in the late Middle Ages’, in On the Frontier of Latin Europe. Integration and Segregation in Red Ruthenia, 1350–1600, ed. Thomas Wünsch and Andrzej Janeczek, Warsaw: Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences, 2004, pp. 15–46.

Jedlicki, Jerzy, Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują. Studia z dziejów idei i wyobraźni XIX wieku, Warsaw: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, Polska XIX i XX Wieku. Dzieje Społeczne, ed. Janusz Żarnowski.

Kamieniecki, Witold, ‘Ograniczenia wyznaniowe w prawodawstwie Wielkiego Księstwa Litewskiego’, Przegląd Historyczny, 13, 1911, 3, pp. 268–82.

Keul, István, Early Modern Religious Communities in East-Central Europe. Ethnic Diversity, Denominational Plurality, and Corporative Politics in the Principality of Transylvania (1526–1691), Leiden: Brill, 2009, pp. 219–70.

Kiaupa, Zigmantas, Jūratė Kiaupienė and Albinas Kuncevičius, The History of Lithuania before 1795, Vilnius: Lithuanian Institute of History, 2000.

Kingdon, Robert M., ‘Calvinism and Resistance Theory 1550–1580’, in The Cambridge History of Political Thought, 1450–1700, ed. James H. Burns, Cambridge: Cambridge University Press, 1991, pp. 193–218.

Kłoczowski, Jerzy, Europa Środkowowschodnia w historiografii krajów regionu, Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 1993, Materiały Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej [Materials of the Institute of East-Central Europe], vol. 5.

Kłoczowski, Jerzy, Młodsza Europa. East-Central Europe w kręgu cywilizacji chrześcijańskiego średniowiecza, Warsaw: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1998.

Kłoczowski, Jerzy, ‘Oskar Halecki i jego walka o miejsce Polski w Europie’, in Z dziejów polityki i dyplomacji polskiej. Studia poświęcone pamięci Edwarda hr. Raczyńskiego, Prezydenta Rzeczypospolitej na wychodźstwie, ed. Henryk Bułhak, Warsaw: Wydawnictwo Sejmowe, 1994, pp. 397–406.

Kohler, Alfred, ‘Ferdinand I and the Estates. Between Confrontation and Cooperation, 1521–1564’, in Crown, Church and Estates. Central European Politics in the Sixteenth and Seventeenth Centuries, ed. Robert J. W. Evans and Trevor V. Thomas, New York: St. Martin’s Press; London: Macmillan, 1991, pp. 48–57.

Konfessionalisierung in Ostmitteleuropa. Wirkungen des religiösen Wandels im 16. und 17. Jahrhundert in Staat, Gesellschaft und Kultur, ed. Joachim Bahlcke and Arno Strohmeyer, Stuttgart: Steiner, 1999, Forschungen zur Geschichte und Kultur des östlichen Mitteleuropa, vol. 7.

Konfessionelle Formierungsprozesse im frühneuzeitlichen Ostmitteleuropa. Vorträge und Studien, ed. Jörg Deventer, Leipzig: Geisteswissenschaftliches Zentrum Geschichte und Kultur Ostmitteleuropas, 2006, Berichte und Beiträge des geisteswissenschaftliches Zentrums Geschichte und Kultur Ostmitteleuropas an der Universität Leipzig, vol. 2.

Kornat, Marek, ‘Historyk Europy Środkowo-Wschodniej. Oskar Halecki (1891–1973) w nauce i życiu Polski’, in Historik v proměnách doby a prostředí 20. století, ed. Jiří Hanuš and Radomír Vlček, Brno: Matice moravská, 2009, pp. 305–38.

Kriegseisen, Wojciech, ‘Polski przekład XX rozdziału czwartej części księgi Institutio Christianae religionis Jana Kalwina’, Odrodzenie i Reformacja w Polsce, 50, 2007, pp. 101–13.

Kriegseisen, Wojciech, Stosunki wyznaniowe w relacjach państwo–kościół między reformacją a oświeceniem (Rzesza Niemiecka — Niderlandy Północne — Rzeczpospolita polsko-litewska), Warsaw: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2010.

Król a prawo stanów do oporu, ed. Mariusz Markiewicz, Edward Opaliński and Ryszard Skowron, Cracow: Zamek Królewski na Wawelu, 2010.

Kuźma, Erazm, Mit Orientu i kultury Zachodu w literaturze XIX i XX wieku, Szczecin: Wydawnictwa Naukowe WSP, 1980.

Lepszy, Kazimierz, Rzeczpospolita Polska w dobie sejmu inkwizycyjnego (1589–1592), Cracow: Polska Akademia Umiejętności, 1939.

Liedke, Marzena, ‘Świadomość narodowa i udział szlachty oraz możnych ruskich Wielkiego Księstwa Litewskiego w kształtowaniu narodu szlacheckiego Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVI wieku’, in Europa Orientalis. Polska i jej wschodni sąsiedzi od średniowiecza po współczesność. Studia i materiały ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Alexandrowiczowi w 65. rocznicę urodzin, ed. Zbigniew Karpus, Tadeusz Kempa and Dorota Michaluk, Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 1996, pp. 135–44.

Machilek, František, ‘Böhmen’, in Die Territorien des Reichs im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Land und Konfession 1500–1650, ed. Anton Schindling and Walter Ziegler, 7 vols, Münster: Aschendorff, 1989–97, vol. 1, pp. 134–52.

Maciszewski, Jarema, Wojna domowa w Polsce (1606–1609). Studium z dziejów walki przeciw kontrreformacji. Część I. Od Stężycy do Janowca, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1960.

Manikowski, Adam, ‘Czy siedemnastowieczna Rzeczpospolita była anomalią wśród innych państw europejskich?’, Odrodzenie i Reformacja w Polsce, 37, 1993, pp. 79–87.

Manteuffel, Tadeusz, ‘Metoda oznaczania granic w geografii historycznej’, in Księga pamiątkowa ku uczczeniu dwudziestopięcioletniej działalności naukowej prof. Marcelego Handelsmana, Warsaw: [n. pub.], 1929, pp. 221–28.

Michalski, Jerzy, ‘Sarmatyzm a europeizacja Polski w XVIII wieku’, in idem, Studia historyczne z XVIII i XIX wieku, 2 vols, Warsaw: Stentor, 2007, vol. 2: Ideologia. Nauka. Historiografia, pp. 7–36.

Mikulec, Jiří, Pobělohorská rekatolizace v českých zemích, Praha: Státní pedagogické nakladatelství, 1992.

Molnár, Amadeo, ‘Reformovaný svět a bratrská šlechta’, Křesťanská revue, 38, 1971, pp. 140–42.

Mörke, Olaf, ‘ “Konfessionalisierung” als politische-soziales Strukturprinzip? Das Verhältnis von Religion und Staatsbildung in der Republik der Vereinigten Niederlande im 16. und 17. Jahrhundert’, Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 16, 1990, 1, pp. 31–60.

Mörke, Olaf, ‘Die politische Bedeutung des Konfessionellen im Deutschen Reich und in der Republik der Vereinigten Niederlande oder: War die Konfessionalisierung ein “Fundamentalvorgang”?’, in Der Absolutismus — ein Mythos? Strukturwandel monarchischer Herrschaft in West- und Mitteleuropa (ca. 1550–1700), ed. Ronald G. Asch and Heinz Duchhardt, Cologne: Böhlau, 1996, pp. 125–64.

Mout, M. E. H. Nicolette, ‘Die politische Theorie in der Bildung der Eliten. Die Lipsius-Rezeption in Böhmen und Ungarn’, in Ständefreiheit und Staatsgestaltung in Ostmitteleuropa. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur vom 16.–18. Jahrhundert, ed. Joachim Bahlcke, Hans-Jürgen Bömelburg and Norbert Kersken, Leipzig: Universitätsverlag Leipzig, 1996, pp. 243–64.

Müller, Michael G., ‘Gdzie i kiedy była Europa Środkowo (Wschodnia)?’, transl. Jacek Serwański, in idem, Zrozumieć polską historię, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2012, pp. 90–105.

Müller, Michael G., ‘Where and When was (East) Central Europe?’, in Domains and Divisions of European History, ed. Jóhann P. Árnason and Natalie J. Doyle, Liverpool: Liverpool University Press, 2010, pp. 112–25.

Müller, Michael G., Zweite Reformation und städtische Autonomie im Königlichen Preußen. Danzig, Elbing und Thorn in der Epoche der Konfessionalisierung (1557–1660), Berlin: Akademie Verlag, 1997.

Müller, Michael G., and Cornelius Torp, ‘Conceptualising Transnational Spaces of History’, European Review of History — Revue européenne d’histoire, 16, 2009, 5, pp. 609–17.

Murdock, Graeme, Calvinism on the frontier 1600–1660. International Calvinism and the Reformed Church in Hungary and Transylvania, Oxford: Clarendon Press, 2000.

Myśliwski, Grzegorz, ‘Powstanie i rozwój granicy liniowej na Mazowszu (XII–poł. XVI w.)’, Kwartalnik Historyczny, 101, 1994, 3, pp. 3–24.

Noga, Zdzisław, ‘Zróżnicowanie etniczne i wyznaniowe mieszczaństwa krakowskiego w XVI wieku’, in Między Zachodem a Wschodem. Etniczne, kulturowe i religijne pogranicza Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, ed. Krzysztof Mikulski and Agnieszka Zielińska-Nowicka, Toruń: Mado, 2005, pp. 121–28.

Oestreich, Gerhard, Geist und Gestalt des frühmodernen Staates. Ausgewählte Aufsätze, Berlin: Duncker & Humblot, 1969.

Opaliński, Edward, Kultura polityczna szlachty polskiej w latach 1587–1652. System parlamentarny a społeczeństwo obywatelskie, Warsaw: Wydawnictwo Sejmowe, 1995.

Oskar Halecki i jego wizja Europy, ed. Małgorzata Dąbrowska, 3 vols, Warsaw and Łódź: Instytut Pamięci Narodowej — Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2012–14, vol. 1.

Pánek, Jaroslav, ‘The Religious Question and the Political System of Bohemia before and after the Battle of the White Mountain’, in Crown, Church and Estates. Central European Politics in the Sixteenth and Seventeenth Centuries, ed. Robert J. W. Evans and Trevor V. Thomas, New York: St. Martin’s Press; London: Macmillan, 1991, pp. 129–48.

Pánek, Jaroslav, Stavovská opozice a její zápas s Habsburky 1547–1577. K politické krizi feudální třídy v předbělohorském českém státě, Praha: Academia, 1982.

Papée, Fryderyk, ‘O przywileju mielnickim dla senatu z r. 1501’, in Księga pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, ed. Władysław Abraham et al., 2 vols, Lviv: [n. pub.], 1925, vol. 2, pp. 173–87.

Péter, Katalin, ‘Hungary’, in The Reformation in National Context, ed. Bob Scribner, Roy Porter and Mikuláš Teich, Cambridge: Cambridge University Press, 1994, pp. 155–67.

Pettegree, Andrew, ‘The Spread of Calvin’s Thought’, in The Cambridge Companion to John Calvin, ed. Donald K. McKim, Cambridge: Cambridge University Press, 2004, pp. 207–24.

Pogranicza kulturowe w Europie średniowiecznej. Słowianie i ich sąsiedzi, ed. Kazimierz Grążawski and Marek Dulinicz, Brodnica, Warsaw and Olsztyn: Multi, 2012.

Pomian, Krzysztof, ‘L’Europe Centrale. Essai de définition’, Revue germanique internationale, 1, 1994, pp. 9–23.

Ptaszyński, Maciej, ‘Zwischen Gemeinwohl und Staatsräson. Das Widerstandsrecht in den Ständedebatten der polnisch-litauischen Republik im 16. Jahrhundert’, in Frühneuzeitliche Reiche in Europa. Empires in Early Modern Europe, ed. Tomasz Gromelski, et al., Wiesbaden: Harrassovitz, 2016, pp. 67–87.

Reinerth, Karl, Die Gründung der evangelischen Kirchen in Siebenbürgen, Cologne and Vienna: Böhlau, 1979, Studia Transylvanica, vol. 5.

Rekatolizace v českých zemích. Sborník příspěvků z konference v Jičíně konané 10. září 1993, ed. Jindřich Francek, Pardubice: Městský úřad Jičín, 1995.

Révész, László, ‘Die helvetische Reformation in Ungarn’, Ungarn-Jahrbuch, 4, 1972, pp. 72–100.

Die Reformation und ihre Wirkungsgeschichte in der Slowakei. Kirchen- und konfessionsgeschichtliche Beiträge, ed. Karl Schwarz and Peter Švorc, Vienna: Evangelischer Presseverband, 1996.

Romanowicz, Wiesław, ‘Pogranicze jako przedmiot badań społecznych’, Rozprawy Naukowe Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej, 1, 2007, pp. 87–97.

Russocki, Stanisław, ‘Monarchie stanowe środkowo-wschodniej Europy XV–XVII wieku’, Kwartalnik Historyczny, 84, 1977, 1, pp. 73–92.

Sattler, Rolf-Joachim, Europa. Geschichte und Aktualität des Begriffes, Braunschweig: Limbach, 1971, Schriftenreihe des Internationalen Schulbuchinstituts, vol. 16. Schramm, Gottfried, ‘Polen, Böhmen, Ungarn. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur des späten Mittelalters und der frühen Neuzeit’, Przegląd Historyczny, 76, 1985, 3, pp. 417–37.

Schramm, Gottfried, ‘Polen — Böhmen — Ungarn. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur des späten Mittelalters und der frühen Neuzeit’, in Ständefreiheit und Staatsgestaltung in Ostmitteleuropa. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur vom 16.–18. Jahrhundert, ed. Joachim Bahlcke, Hans-Jürgen Bömelburg and Norbert Kersken, Leipzig: Universitätsverlag Leipzig, 1996, pp. 13–38.

Schramm, Gottfried, ‘Polen — Böhmen — Ungarn. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur im 16.–18. Jahrhundert’, in Crown, Church and Estates. Central European Politics in the Sixteenth and Seventeenth Centuries, ed. Robert J. W. Evans and Trevor V. Thomas, New York: St. Martin’s Press; London: Macmillan, 1991, pp. 176–95.

Schramm, Gottfried, Polska w dziejach Europy Środkowej. Studia, transl. Ewa Płomińska-Krawiec, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2010.

Schulze, Winfried, ‘Estates and the Problem of Resistance in Theory and Practice in the Sixteenth and Seventeenth Centuries’, in Crown, Church and Estates. Central European Politics in the Sixteenth and Seventeenth Centuries, ed. Robert J. W. Evans and Trevor V. Thomas, New York: St. Martin’s Press; London: Macmillan, 1991, pp. 158–75.

Skinner, Quentin, The Foundations of Modern Political Thought, 12nd edn, 2 vols, Cambridge: Cambridge Univeristy Press, 2005, vol. 2: The Age of Reformation, pp. 302–48.

Sobieski, Wacław, ‘Król czy tyran? Idee rokoszowe a różnowiercy za czasów Zygmunta Augusta’, Reformacja w Polsce, 4, 1925, pp. 1–14.

Sobolewski, Ludwik, and Wacław Uruszczak, ‘Artykuły mielnickie z roku 1501’, Czasopismo Prawno-Historyczne, 42, 1990, pp. 31–61.

Stankiewicz, Władysław J., Politics and Religion in Seventeenth Century France. A Study of Political Ideas from the Monarchomachs to Bayle, as Reflected in the Toleration Controversy, Berkeley: University of California Press, 1960.

Stevenson Jr., William R., ‘Calvin and Political Issues’, in The Cambridge Companion to John Calvin, ed. Donald K. McKim, Cambridge: Cambridge Univeristy Press, 2004, s. 173–87.

Stobiecki, Rafał, ‘Twórczość emigracyjna Oskara Haleckiego (1891–1973). Próba charakterystyki’, in Studia z dziejów Polski i Europy w XIX i XX wieku. Księga dedykowana Profesorowi Piotrowi Stanisławowi Wandyczowi, ed. Janusz Faryś, Roman Nir and Marek Szczerbiński, Gorzów Wielkopolski: Zamiejscowy Wydział Kultury Fizycznej Poznańskiej AWF, 2004, pp. 581–92.

Strzelecki, Adam, ‘Udział i rola różnowierstwa w rokoszu Zebrzydowskiego (1606–1607)’, Reformacja w Polsce, 7/8, 1935/36, pp. 101–84.

Szady, Bogumił, Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII wieku, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2010, pp. 48–108.

Szakály, Ferenc, ‘Türkenherrschaft und Reformation in Ungarn um die Mitte des 16. Jahrhunderts’, in Etudes Historiques Hongroises, vol. 2, ed. Ferenc Glatz and Ervin Pamlényi, Budapest: Akadémiai Kiadó, 1985, pp. 437–59.

Szűcs, Jenő, Les trois Europes, introduction Fernand Braudel, Paris: L’Harmattan, 1985.

Szűcs, Jenő, ‘The Three Historical Regions of Europe’, Acta Historica Academiae Scientiarum Hungaricae, 29, 1983, 2/4, pp. 131–84.

Szűcs, Jenő, Trzy Europy, transl. Jan M. Kłoczowski, scientific ed. Hubert Łaszkiewicz, introduction Jerzy Kłoczowski, Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 1995, Biblioteka Europy Środkowo-Wschodniej, vol. 2, pp. 29–34.

Szűcs, Jenő, ‘Vázlat Európa három történeti régiójáról’, Történelmi Szemle, 1981, 3, pp. 313–59.

Szujski, Józef, ‘Artykuł o wypowiedzeniu posłuszeństwa. Przyczynek do dziejów konstytucji polskiej’, in idem, Opowiadania i roztrząsania, vol. 3, Cracow: nakładem rodziny Józefa Szujskiego, 1888, pp. 338–60, Dzieła Józefa Szujskiego, series 2, vol. 7.

Śliwa, Tadeusz, ‘Kościół prawosławny w państwie litewskim w XIII–XIV wieku’, in Chrzest Litwy. Geneza, przebieg, konsekwencje, ed. Marek T. Zahajkiewicz, Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1990, pp. 15–32.

Tazbir, Janusz, Polskie przedmurze chrześcijańskiej Europy. Mity a rzeczywistość historyczna, Warsaw: Interpress, 1987.

Trencsényi, Balazs, ‘Patriotism and Elect Nationhood in Early Modern Hungarian Political Discourse’, in Whose Love of Which Country? Composite States, National Histories and Patriotic Discourses in Early Modern East Central Europe, ed. Balazs Trencsényi and Marton Zászkaliczky, Leiden and Boston, MA: Brill, 2010, pp. 499–544.

Tricoire, Damien, Mit Gott rechnen. Katholische Reform und politisches Kalkül in Frankreich, Bayern und Polen-Litauen, Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2013.

Tworek, Stanisław, Działalność oświatowo-kulturalna kalwinizmu małopolskiego (połowa XVI — połowa XVIII w.), Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1970.

Tygielski, Wojciech, ‘Opinie nuncjuszy apostolskich na temat Polski XVI–XVII w.’, Przegląd Historyczny, 84, 1994, 4, pp. 351–62.

Tygielski, Wojciech, ‘Rzeczpospolita szlachecka: paradoks historii czy europejska norma?’, in Tematy polsko-białoruskie. Historia. Literatura. Edukacja, ed. Robert Traba, Olsztyn: Wspólnota Kulturowa ‘Borussia’, 2003, pp. 40–53.

Tygielski, Wojciech, Z Rzymu do Rzeczypospolitej. Studia z dziejów nuncjatury apostolskiej w Polsce XVI–XVII w., Warsaw: Historia pro Futuro, 1992.

Válka, Josef, ‘Die “Politiques”. Konfessionelle Orientierung und politische Landesinteressen in Böhmen und Mähren (bis 1630)’, in Ständefreiheit und Staatsgestaltung in Ostmitteleuropa. Übernationale Gemeinsamkeiten in der politischen Kultur vom 16.–18. Jahrhundert, ed. Joachim Bahlcke, Hans-Jürgen Bömelburg and Norbert Kersken, Leipzig: Universitätsverlag Leipzig, 1996, pp. 229–41.

Válka, Josef, ‘Tolerance, či koexistence? (K povaze soužití různých náboženských vyznání v českých zemích v 15. až 17. století)’, Studia Comeniana et historica, 18, 1988, 35, pp. 63–75.

Vybíral, Zdeněk, Politické komunikace aristokratické společnosti českých zemí na počátku novověku, České Budějovice: Historický ústav Jihočeské univerzity, 2005.

Wandycz, Piotr S., Cena wolności. Historia Europy Środkowo-Wschodniej od średniowiecza do współczesności, transl. Tomasz Wyrozumski, Cracow: Znak, 1995.

Wandycz, Piotr S., O czasach dawniejszych i bliższych. Studia z dziejów Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2009.

Wandycz, Piotr S., ‘Oskar Halecki i jego koncepcja Europy Środkowo-Wschodniej’, Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, 5, 2007, pp. 45–51.

Wandycz, Piotr S., The Price of Freedom. A History of East Central Europe from Middle Ages to the Present, London and New York: Routledge, 1992.

Wierzbicki, Andrzej, Europa w polskiej myśli historycznej i politycznej XIX i XX wieku, Warsaw: Centrum Europejskie Natolin and Wydawnictwo Trio, 2009, pp. 20–21.

Wisner, Henryk, ‘W imię praw i zwyczajów, czyli wbrew nim. Rokosz Zebrzydowskiego 1606–1607’, in Król a prawo stanów do oporu, ed. Mariusz Markiewicz, Edward Opaliński and Ryszard Skowron, Cracow: Zamek Królewski na Wawelu, 2010, pp. 209–21.

Wolff, Larry, Inventing Eastern Europe. The Map of Civilization on the Mind of the Enlightenment, Stanford, CA: Stanford University Press, 1994.

Wolgast, Eike, Die Religionsfrage als Problem des Widerstandsrechts im 16. Jahrhundert, Heidelberg: Winter, 1980.

Wyrozumski, Jerzy, ‘Od ius resistendi do ius de non praestanda oboedientia w Polsce’, in Świat, Europa, mała ojczyzna. Studia ofiarowane profesorowi Stanisławowi Grodziskiemu w 80-lecie urodzin, ed. Marian Małecki, Bielsko-Biała: Wyższa Szkoła Administracji, 2009, pp. 155–64.

Yates, Frances A., The Rosicrucian Enlightenment, London and Boston, MA: Routledge, 1972.

Yates, Frances A., Rozenkruciánské osvícenství, transl. Martin Konvička, Praha: Pragma, 2000.

Zaremska, Hanna, Żydzi w średniowiecznej Polsce. Gmina krakowska, Warsaw: Instytut Historii PAN, 2011.

Zeeden, Ernst W., ‘Calvins Einwirkung auf die Reformation in Polen-Litauen. Eine Studie über den Reformator Calvin im Spiegel seiner polnischen Korrespondenten’, in Syntagma Friburgense. Historische Studien Hermann Aubin dargebracht zum 70. Geburtstag am 23. 12. 1955, ed. Manfred Hellmann, Hans Thieme and Walter Wiora, Lindau and Konstanz: Thorbecke, 1956, pp. 329–59.

Zernack, Klaus, ‘Główne problemy historii północno-wschodniej Europy’, Zapiski Historyczne, 50, 1985, 4, pp. 25–38.

Zernack, Klaus, Osteuropa. Eine Einführung in seine Geschichte, Munich: Beck, 1977.

Znamierowska-Rakk, Elżbieta, ‘Pojęcie i tożsamość Europy Środkowo-Wschodniej w historiografii makroregionu i opinie elit Zachodu’, Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej, 45, 2010, pp. 5–20.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism