Metoda egzegetyczna w komentarzu do Apokalipsy Ekumeniusza

Michał Wojciechowski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2018.004

Abstrakt


Ekumeniusz (Oikoumenios), autor komentarza do Apokalipsy, był przypuszczalnie świeckim uczonym greckim z VI w. (adresat listów Sewera). Jest to pierwszy zachowany grecki komentarz do Apokalipsy, choć stoi za nim tradycja wcześniejsza. Metody Ekumeniusza, mimo jego błędów, pokrewne były dzisiejszemu podejściu naukowemu, gdyż szukał on właściwego sensu poszczególnych obrazów, wiązał Apokalipsę z czasami jej powstania i traktował ją całościowo, uwzględniając kompozycję. Nie ulegał natomiast wcześniejszej tendencji do traktowania jej literalnie. Nie widział jej więc jako przede wszystkim proroctwa co do czasów przyszłych. Nie alegoryzował jej też przesadnie, gdyż szukał sensu symbolicznego, w tym alegorycznego, ze względu na charakter literacki dzieła i czasem dla pouczenia odbiorców, a nie na zasadzie fantazyjnej duchowej relektury. Badał teologię księgi, łącząc to z deklaracją ortodoksyjnej chrystologii. Potem, w komentarzu do Apokalipsy Andrzeja z Cezarei, który czerpał z Ekumeniusza, aktualizacja i eschatologizacja jej orędzia przeważyła.

Ecumenius (Oikoumenios), who wrote a commentary on the Revelation of John, was perhaps a lay Greek scholar from the sixth century A.D., known from Severus’ letters (and may be governor of Aphrodisia?). It is the oldest preserved Greek commentary on the Revelation, even if based on earlier traditions. Methods of Ecumenius, in spite of his mistakes, seem near to the modern scholarly approach, because he looked for the intended, correct meanings of images from the text, he explained some of them in their historical context and considered the composition of the book. He avoided an earlier tendency to read the Revelation in a literal way. He did not reduced it to the eschatological prophecy. On the other hand, he avoided an excessive spiritual allegorizing, because he looked for the intended symbolic sense, realizing the literary genre of the book. He studied the theology of the book, declaring an orthodox christology. However, in the later commentary on the Revelation by Andrew of Caesarea, its message was seen as predominantly eschatological and actual.


Słowa kluczowe


Ekumeniusz; Apokalipsa; komentarze patrystyczne; metoda egzegezy

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła

Budzanowska D., Linke W. (red.), Pierwsze łacińskie komentarze do Apokalipsy. Hipolit, Wiktoryn, Hieronim, Tykoniusz, Florilegium. Studia Classica, Mediaevalia et Neolatina 1, Warszawa 2011.

De Groote M. (ed.), Oecumenii Commentarius in Apocalypsin, Traditio exegetica graeca 8, Lovanii 1999.

De Groote M. (ed.), Oecumenius. Verlaring ven de Apokalyps, Gent 2009.

Ecumenio, Commentario sobre el Apocalipsis, opr. L.F. Mateo-Seco, Biblioteca de Patristica 76, Madrid 2008.

Hoskier H.C. (ed.), The Complete Commentary of Oecumenius on the Apocalypse, University of Michigan Studies. Humanistic Series, Ann Arbor 1928 (Google books).

Oecumenius, Commentary on the Apocalypse, tłum. J.N. Suggit, Fathers of the Church 112, Washington 2006.

Oecumenius, Oecumenii, Triccae in Thessalia episcopi, opera omnia, Patrologia Graeca 118-119, Paris 1864.

Schmid J., Studien zur Geschichte des griechischen Apokalypse-Textes. I. Der Apokalypse-Kommentar des Andreas von Kaisareia. 1. Text, Münchener Theologische Studien I, Historische Abteilung 1, Erganzüngsband, München 1955.

Weinrich W.C. (ed.), Revelation, Ancient Christian Commentary on Scripture XII, Downers Grove 2005.

Weinrich W.C., T.C. Oden (ed.), Greek Commentaries on Revelation. Oecumenius and Andrew of Cesarea, Ancient Christian Texts, Downers Grove 2012.

Wojciechowski M. (opr.), Pseudo-Orygenes, Uwagi do Apokalipsy, Mała Biblioteka Ojców Kościoła 4, Kraków 2005.

Opracowania

Baynes L., Revelation 5:1 and 10:2a, 8-10 in the Earliest Greek Tradition: A Response to Richard Bauckham, Journal of Biblical Literature 129 (2010) 4, s. 801-816.

Brooks E.W., A Collection of Letters of Severus of Antioch from Numerous Syriac Manuscripts, Patrologia Orientalis 12(1915)2.

Brooks E.W., The Sixth Book of the Select Letters of Severus Patriarch of Antioch in the Syriac Version of Athanasius of Nisibis, t 1-2, Oxford/London 1902-1904.

De Groote M., Die handschriftliche Überlieferung des Oecumenius-Kommentars zur Apokalypse, Sacris Erudiri 35 (1995), s. 5-29.

De Groote M., Die Kirchenväter in Oecumenius' «Scholia in Iohannem Chrysostomum», Vigiliae Christianae 55 (2001) 2, s. 191-200.

De Groote M., Die Literatur der Kirchenväter im Apokalypsekommentar des Oecumenius, Zeitschrift für Antikes Christentum 7 (2003) 2, s. 251-262.

De Groote M., Die Quaestio Oecumeniana, Sacris Erudiri 36 (1996), s. 67-105.

De Groote M., Die Scholien aus dem Oecumenius-Kommentar zur Apokalypse, Sacris Erudiri 35 (1995), s. 31-43.

De Groote M., Die Scholien aus dem Oecumenius-Kommentar zur Apokalypse : kritische Herausgabe, Sacris Erudiri 37 (1997), s. 111-131.

De Groote M., Die σύνοψις σχολική aus dem Kommentar des Oecumenius zur Apokalypse, Sacris Erudiri 32 (1991) 2, s. 107-119.

De Groote M., Grammatischer Index zum Apokalypsekommentar des Oecumenius, Glotta 79 (2003), s. 29-61.

De Groote M., Index Oecumenianus, Alpha - Omega: Reihe A, Lexika, Indizen und Konkordanzen zur klassischen Philologie 223, Hildesheim i in. 2001.

De Groote M., Opera (Pseudo-)Oecumeniana: das sonstige echte und vermeinte Oeuvre des Apokalypse-Exegeten Oecumenius, Byzantinische Zeitschrift. Supplementum bibliographicum 94 (2001) 1, s. 20-29.

Diekamp F., Mittheilungen über den neugefundenen Commentar des Oekumenius zur Apokalypse, Sitzungsberichte der Königlichen Preussischen Akademie der Wissenschaft 43 (1901), s. 1046-1056.

Durousseau C., The Commentary of Oecumenius on the Apocalypse of John: A Lost Chapter in the History of Interpretation, Journal of the Chicago Society of Biblical Research 29 (1984) 1, s. 21-34.

Fernández Jimenez F.M., El Comentario sobre el Apocalipsis de Ecumenio en la controversia cristológica del siglo VI en Byzancio, Toledo 2013.

Henne P., La Bible et les Pères, Paris 2010.

Hoskier H.C., The Lost Commentary of Ecumenius on the Apocalypse, The American Journal of Philology 34 (1913) 3, s. 300-314.

Kelly F.T., Early Medieval Evidence for Twelve Homilies by Origen on the Apocalypse, Vetera Christianorum 39(1985), s. 273-279.

Lamoreaux J., The Provenance of Ecumenius' «Commentary on the Apocalypse», Vigiliae Christianae 52 (1998) 1, s. 88-108.

Monaci Castagno A., I commenti di Ecumenio e di Andrea di Cesarea. Due letture divergenti dell'Apocalisse, Memorie dell’Accademia delle Scienze di Torino. Serie V. 2, Classe di Scienze morali, storiche e filologiche 5 (1981), s. 303-426.

Monaci Castagno A., Il problema della datazione dei Commenti all'Apocalisse di Ecumenio e di Andrea di Cesarea, Atti della Accademia delle Scienze di Torino. 2, Classe di Scienze Morali, Storiche e Filologiche 114 (1980), 223-246.

Perry P.S., The Rhetoric of Digressions: Revelation 7:1-17 and 10:1-11:13 and Ancient Communication, Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament II/268, Tübingen 2012.

Ryan S.M., Hearing at the Boundaries of Vision: Education Informing Cosmology in Revelation 9, Library of New Testament Studies 448, London 2012.

Schmid J., Der Apokalypse-Text des Oikumenios, Biblica 40 (1959), s. 935-942.

Schmid J., Oekumenios der Apokalypsen-Ausleger und Oekumenios der Bischof von Trikka, Byzantinisch-neugriechische Jahrbücher 14 (1938), s. 322-330.

Simonetti M., Między dosłownością a alegorią, Kraków 2000.

Spitaler A., Schmid J., Zur Klärung des Oekumeniusproblems, Oriens Christianus 31 (1934), s. 208-218.

Villiers P.G.R. de, Entering the Corridors of Power: State and Church in the Reception History of Revelation, Acta Theologica 33 (2013) 2, s. 37-56.

Villiers P.G.R. de, History, Mysticism and Ethics in Oecumenius: A Hermeneutical Perspective on the Earlies Extant Greek Commentary on Revelation, Studia Historiae Ecclesiasticae 33 (2007), s. 315-336.

Villiers P.G.R. de, Numerical Symbolism in Oecumenius’s Commentary on Revelation, w: Tot Sacramento quot verba, red. K. Huber i in., Münster 2014, s. 135-152.

Villiers P.G.R. de, The Understanding of Violence in Oecumenius Greek Commentary on Revelation, Acta Patristica et Byzantina 20 (2009), 232-245; szerzej: Coping with Violent Scripture in a Time of Peace and Prosperity. The Interpretation of Revelation in the Greek Commentary of Oecumenius, w: Ancient Christian Interpretations of “Violent Texts” in the Apocalypse, J. Verheyden, A. Merkt, T. Nicklas (red.), Göttingen 2011, s. 180-198.

Wojciechowski M., Apokalipsa świętego Jana, Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament 20, Częstochowa 2012.








ISSN (print) 1689-5150
ISSN (online) 2450-7059

Partnerzy platformy czasopism