«Hanno incendiato tutti i santuari di Dio nel paese» (Sal 74,8b). Tempio, Nome e memoria nel Sal 74

Marco Pavan

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2017.026

Abstrakt


„Spalili w kraju wszystkie miejsca świętych zgromadzeń”
(Ps 74,8b). Świątynia, imię i pamięć w Ps 74

Psalm 74 jest zbiorowym lamentem nad zniszczeniem świątyni, wydarzeniem, które dla czciciela (czcicieli) oznacza “utratę centrum”, destabilizację postrzegania przestrzeni i czasu. Te dwa wymiary są ściśle związane w Psalmie 74 z świątynią (przestrzenią) i pamięcią  (czasem).  Artykuł podejmuje próbę analizy interakcji wyżej wspomnianych elementów, aby odkryć jak przyczyniają się one do przedstawienia tej destabilizacji. Po krótkiej dyskusji struktury i logiki psalmu,  następuje dokładna analiza wersetów, w których wspomniana jest pamięć i świątynia (wersety 2–8.18–23). Artykuł zwieńczony jest krótkim podsumowaniem. W sytuacji wiecznej teraźniejszości czciciel (czciciele) odczuwają, że zostali pozbawieni centrum, zapomniani przez Boga, gdyż ich niedola wydaje się być bez końca. Pamięć przymierza (w. 2) i zwycięstwa Boga nad pierwotnym chaosem na początku aktu stworzenia (wersety 12–17) otwiera możliwość nadziei na powrót do przyszłej stabilizacji czasu i przestrzeni,  nawet jeśli miałoby to nastąpić w bliżej niekreślony sposób (w. 21). 


Słowa kluczowe


Psalm 74; Psalmy Asafa; trzecia Księga Psałterza; pamięć; studia przestrzeni; świątynia; imię Boga

Pełny tekst:

PDF (Italiano)

Bibliografia


Auffret, P., «Essai sur la structure litteraire du Psaume LXXIV», VT 33 (1983) 129–148.

Auffret, P., «"Souviens-toi de ton assemblée!". Étude structurelle du Psaume 74», FoOr (1997) 21–31.

Barbiero, G., Salmi scelti dal terzo libro del salterio (Dispense ad uso degli uditori. Pontificio Istituto Biblico; Roma 2007).

Basson, A., Divine Metaphors in Selected Hebrew Psalms of Lamentation (FAT II.15; Tübingen 2006).

Basson, A., ««Only Ruins Remains». Psalm 74 as a Case of Mundus Inversus», OTE (2007) 128–137.

Baumann, G., «Psalm 74: Myth as the Source of Hope in Times of Devastation», D.J. Human (ed.), Psalms and Mythology (LHB.OTS 462; New York 2007) 91–103.

Begg, C.T., «The Covenantal Dove in Psalm LXXIV 19–20», VT 37 (1987) 78–81.

Boadt, L., «The Use of “Panels” in the Structure of Psalms 73–78», CBQ 66 (2004) 533–550.

Bouzard, W.C., We Have Heard with Our Ears, O God. Sources of the Communal Laments in the Psalms (SBL.DS 159; Atlanta, GA 1997).

Brown, W.P., Seeing the Psalms. A Theology of Metaphor (Louisville, KY 2002).

Broyles, C.L., The Conflict of Faith and Experience in the Psalms. A Form-Critical and Theological Study (JSOT.S 52; Sheffield 1989).

Brueggemann, W., «The Psalms and the Life of Faith: a Suggested Typology of Function», JSOT 17 (1980) 3–32.

Castellino, G.R., Libro dei Salmi (SB; Torino 1955).

Clines, D.J.A., The Dictionary of Classical Hebrew. Volume III. ז-ט (Sheffield 1996).

Cole, R., The Shape and Messagge of Book III (Psalms 73–89) (JSOT.S 307; Sheffield 2000).

Cordes, A., Die Asafpsalmen in der Septuaginta. Der griechische Psalter als Übersetzung und theologisches Zeugnis (HBS 41; Freiburg i.B. 2004).

Daffern, M., «The Psalms: Places for Remembering», J. Flebbe (ed.), Holy Places in Biblical and Extrabiblical Traditions (Göttingen 2016) 79–94.

Dahood, M., Psalms. II: 51–100 (AB 17; Garden City, NY 1968).

Donner, H., «Argumente zur Datierung des 74. Psalm», J. Schreiner (ed.), Wort, Lied und Gottesspruch. Beiträge zur Septuagint. FS für Jospeh Ziegler. Vol. I (FzB 2; Würzburg 1972) 41–50.

Emerton, J.A., «Notes on Three Passages in Psalms Book III», JThS 14 (1963) 374–381.

Emerton, J.A., «Translation of Psalm 74:4», JTS (1976) 391–392.

Emmendörfer, M., Der ferne Gott. Eine Untersuchung der alttestamentlichen Volksklagelieder vor dem Hintergrund der mesopotamischen Literatur (FAT 21; Tübingen 1998).

Engle, R.W., Psalm 74. Studies in Content, Structure, Context, and Meaning (Grace Theological Seminary Diss.; Winona Lake 1987).

Fishbane, M., «The Sacred Center: the Symbolic Structure of the Bible», M. Fishbane, P.R. Flohr (edd.), Texts and Responses. FS N.N. Glatzer (Leiden 1975) 6–27.

Gärtner, J., Die Geschichtspsalmen. Eine Studie zu den Psalmen 78, 105, 106, 135 und 136 als hermeneutische Schlüsseltexte im Psalter (FAT 84; Tübingen 2012).

Gerstenberger, E.S., Psalms. Part 2 and Lamentations (FOTL 15; Grand Rapids, MI 2001).

Girard, M. (ed.), Les Psaumes redécouverts (Montréal 1994–1996).

Goldingay, J., Psalms. Volume 2: Psalms 42–89 (Grand Rapids, MI 2007).

Greene, N.E., «Destruction, and a Psalmist’s Plea: Rethinking the Poetic Structure of Psalm 74», JBL (2017) 85–101.

Groenewald, A., «Mythology, Poetry and Theology», HTS (2006) 909–924.

Hakham, A., The Book of Psalms. II (Jerusalem 1981) [Ebr.].

Hartenstein, F., Die Unzugänglichkeit Gottes im Heiligtum. Jesaja 6 und der Wohnort JHWHs in der Jerusalemer Kulttradition (WMANT 75; Neukirchen-Vluyn 1997).

Hossfeld, F.-L., Zenger, E., Psalmen 51–100 (HThK.AT; Freiburg i.B.–Basel–Wien 2000).

Human, D., «Berit in Psalm 74», Skrif en Kerk (1995) 57–66.

Illman, K.J., Thema und Tradition in den Asaf-Psalmen (Åbo 1976 1976).

Janowski, B., «Der Himmel auf Erden. Zur kosmologischen Bedeutung des Tempels in der Umwelt Israels», B. Janowski, B. Ego (edd.), Das biblische Weltbild und seine altorientalischen Kontexte (FAT 32; Tübingen 2001) 229–260.

Janowski, B., «Die heilige Wohnung des Höchsten. Kosmologische Implikationen der Jerusalemer Tempeltheologie», O. Keel, E. Zenger (edd.), Gottesstadt und Gottesgarten. Zu Geschichte und Theologie des Jerusalemer Tempels (QD 191; Freiburg 2002) 24–68.

Janowski, B., «Das Doppegesicht der Zeit. Alttestamentliche Variationen zum Thema "Mythos und Geschichte"», B. Janowski (ed.), Die Welt als Schöpfung. Beiträge zur Theologie des Alten Testaments (Neukirchen-Vluyn 2008) 79–104.

Janowski, B., «Der Ort des Lebens. Zur Kultsymbolik des Jerusalemer Tempels», J. Kamlah (ed.), Temple Building and Temple Cult. Architecture and Cultic Paraphernalia of Temples in the Levant (2.–1. Mill. B.C.E.) (Abhandlungen des Deutschen Palätina-Vereins 41; Wiesbaden 2012) 369–397.

Janowski, B., «Die Einwohnung Gotts in Israel. Eine religions- und theologiegeschichtliche Skizze zur biblischen Schekina-Theologie», B. Janowski, E.E. Popkes (edd.), Das Geheimnis der Gegenwart Gottes (WUNT 318; Neukirchen-Vluyn 2014) 3–40.

Jensen, J.E., «Psalm 75: Its Poetic Context and Structure», CBQ 63 (2001) 416–429.

Keller, M., Untersuchungen zur deuteronomisch-deuteronomistischen Namestheologie (BBB 105; Weinheim 1996).

Körting, C., Zion in den Psalmen (FAT 48; Tübingen 2006).

Lichtenstein, M., Von der Mitte der Gottesstadt bis ans Ende der Welt. Psalm 46 und die Kosmologie der Zionstradition (WMANT 139; Neukirchen-Vluyn 2014).

Lippke, F., ««Thou Driest Up Mighty Rivers» (Ps 74:15). History of the Text and Archaelogical Implications», M. Augustin, H.M. Niemann (edd.), «My Spirit at Rest in the North Country» (Zecariah 6.8). Collected Communications to the XXth Congress of the International Organization for the Study of the Old Testament, Helsinki 2010 (BEATAJ 57; Frankfurt a.M. 2011) 141–152.

Loretz, O., Leberschau, Sündenbock, Asasel in Ugarit und Israel. Leberschau und Jahwestatue in Psalm 27, Leberschau in Psalm 74 (UBL 3; Altenberge 1985).

Lugt, P.v.d., Cantos and Strophes in Biblical Hebrew Poetry. With Special Reference to the First Book of the Psalter (OTS 53; Leiden–Boston 2006).

Lugt, P.v.d., Cantos and Strophes in Biblical Hebrew Poetry. II: Psalms 42–89 (OTS 57; Leiden–Boston 2010).

Otto, E., «Altorientalische Kontexte der deuteronomischen Namenstheologie», ZAR (2007) 237–248.

Pavan, M., «Il “nemico” nel III libro del salterio (Sal 73–83)», RivBib 57 (2009) 273–298.

Pavan, M., «La memoria nel Sal 77», RivBib 60 (2012) 69–90.

Pavan, M., «He Remembered That They Were But Flesh, a Breath That Passes and Does Not Return» (Psalm 78,39). The Theme of Memory and Forgetting in the Third Book of the Psalter (Psalm 73–89) (ÖBS 44; Frankfurt a.M. 2014).

Petrany, C., Pedagogy, Prayer, and Praise. The Wisdom of the Psalms and Psalter (FAT.II 83; Tübingen 2015).

Ploeg, J.P.M.v.d., «Psalm 74 and Its Structure», M.S.H.G.H.v. Voos, P.H.J.H.t. Cate, N.A.v. Uchelen (edd.), Travels in the World of the Old Testament. Studies Presented to M.A. Beek on the Occasion of His 65th Birthday (SSN 16; Assen 1974) 204–210.

Prinsloo, G.T.M., «The Role of Space in the שיר המעלות (Psalms 120–134)», Bib. (2005) 457–477.

Reuter, E., Kultzentralisation. Entstehung und Theologie von Dt 12 (BBB 87; Frankfurt a.M. 1993).

Richter, S.L., The Deuteronomistic History and the Name Theology. Lešakkēn šemô šām in the Bible and the Ancient Near East (BZAW 318; Berlin–New York 2002).

Robinson, A., «A Possible Solution to the Problems of Psalm 74:5», ZAW (1967) 120–121.

Schäder, J.-M., «Understanding (the lack of) Space in Psalm 47:6 in Light of Its Neighbouring Psalms: A Spatial Reading of Psalms 46–48», OTE (2010) 139–160.

Schökel, L.A., Carniti, C., I Salmi (Roma 1993).

Sollamo, R., «The Simile in Ps 74:5: A Wood-Cutter Entering a Forest Wielding Axes», Svensk Exegetisk Årsbok (1989) 178–187.

Spieckermann, H., Heilsgegenwart. Eine Theologie der Psalmen (FRLANT 148; Göttingen 1989).

Tate, M.E., Psalms 51–100 (WBC 20; Dallas, TX 1990).

Tsumura, D.T., «The Creation Motif in Psalm 74:12–14? A Reappraisal of the Theory of the Dragon Myth», JBL (2015) 547–555.

Venter, P.P., «Salvation for Earth? A Body Critical Analysis of Psalm 74», OTE (2008) 533–545.

Wagner, A., «Dichten und Denken. Zum Verständnis des “Personenwechsel” in alttestamentlicher, ugaritischer und verwandter Literatur», M. Kropp, A. Wagner (edd.), Schnittpunkt Ugarit (Frankfurt a.M. 1999) 271–284.

Wagner, A., Beten und Bekennen. Über Psalmen (Neukirchen-Vluyn 2008).

Wagner, A., «Strukturen des Gebets im Alten Testament», M. Witte, J.F. Diehl (edd.), Orakel und Gebete. Interdisziplinäre Studien zur Sprache der Religion in Ägypten, Vorderasien und Griechenland in hellenistischer Zeit (FAT II.38; Tübingen 2009) 197–216.

Wälchli, S.H., Gottes Zorn in den Psalmen. Eine Studie zur Rede vom Zorn Gottes in den Psalmen im Kontext des Alten Testaments und des Alten Orients (OBO 244; Göttingen 2012).

Weber, B., «“Es sahen dich die Wasser – sie bebten…” (Ps 77:17b): die Funktion mytho-poetischer Sprache im Kontext von Psalm 77», OTEs 19 (2007) 261–280.

Weber, B., ««Es gibt keine Rettung für ihn bei Gott!» (Psalm 3,3). Direkte Rede von und an «Widersacher(n)» in den Psalmen», A. Ruwe (ed.), Due bist es, ein Mensch meinsgleichen (Psalm 55,14). Ein Gespräch über Psalm 55 und seine Parallelen (Biblisch-Theologisch Studien 157; Neukirchen-Vluyn 2016) 191–267.

Weber, B., Werkbuch Psalmen III. Die Psalmen 73 bis 150 (Stuttgart 2016).

Weiss, M., «Die Methode der «Total-Interpretation»», Congress Volume Uppsala 1971 (VT.S 22; Leiden 1972) 88–112.

Willesen, F., «The Cultic Situation of Psalm LXXIV», VT 11 (1952) 289–306.

Zenger, E., «Das Mythische in den Psalmen 84 und 85», A. Lange, H. Lichtenberger, D. Römheld (edd.), Mythos im Alten Testament und seiner Umwelt. FS H.-P. Müller (BZAW 278; Berlin–New York 1999) 233–251.

Zenger, E., «“Ich liebe den Ort, da deine Herrlichkeit wohnt” (Ps 26,8). Tempeltheologische Semiotiserung des Alltags im Psalter», O. Keel – E. Zenger (edd.), Gottesstadt und Gottesgarten. Zu Geschichte und Theologie des Jerusalemer Tempels (QD 191; Freiburg i.B. 2002) 180–206.








ISSN (print) 1689-5150
ISSN (online) 2450-7059

Partnerzy platformy czasopism