Polichromie ścienne Jerzego Nowosielskiego w cerkwi w Górowie Iławeckim – zagadnienia technologii i techniki malarskiej

Magdalena Kapka

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/AUNC_ZiK.2017.013

Abstrakt


Twórczość Jerzego Nowosielskiego obejmuje dzieła o zróżnicowanej tematyce oraz technice wykonania. Ważną część tej twórczości stanowi jego malarstwo monumentalne w świątyniach rzymsko i greckokatolickich oraz prawosławnych. Wśród tych realizacji znajdują się malowidła ścienne w wybudowanej w gotyckim stylu cerkwi greckokatolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim, które malarz wykonał w latach 1984-1985. Artykuł prezentuje wybrane zagadnienia technologii i techniki tych polichromii, których interpretację przeprowadzono na podstawie wyników następujących badań: obserwacji malowideł w świetle VIS oraz promieniowaniu UV, analizy fotografii w bliskiej podczerwieni, fluorescencji UV, rentgenowskiej analizy fluorescencyjnej (XRF), energodyspersyjnej mikroanalizy rentgenowskiej z zastosowaniem mikrosondy elektronowej (SEM-EDS), spektroskopii w podczerwieni z transformatą Fouriera (FTIR), analizy przekrojów poprzecznych przy użyciu mikroskopii standardowej VIS i mikroskopii fluorescencyjnej UV. Identyfikację pigmentów przeprowadzono również na podstawie interpretacji fotografii wykonanych w technice „fałszywych kolorów” oraz analizy mikrochemicznej pobranych próbek. Badania te pozwoliły sprecyzować charakterystyczne cechy malarstwa Jerzego Nowosielskiego związane z wyborem materiałów malarskich i sposobami ich użycia, szczególnie takimi, które decydują o niepowtarzalności jego stylu i czynią jego dzieła natychmiast rozpoznawalnymi.


Słowa kluczowe


malarstwo ścienne; Jerzy Nowosielski; cerkiew w Górowie Iławeckim; technologia; technika; UV; XRF; SEM-EDX; technika fałszywych kolorów

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ciężka, Paula. „Artystyczna asymilacja. Przemiany historyczno-kulturowe w obecnej cerkwi w Górowie Iławeckim”. W Światło Wschodu w przestrzeni gotyku, red. Katarzyna Pasławska-Iwanczewska, 245264.

Górowo Iławeckie: Parafia Greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, 2013.

Czerni, Krystyna. „Katalog projektów i realizacji sakralnych Jerzego Nowosielskiego”. W Krystyna Czerni. Nowosielski, 209215. Kraków: Znak, 2006.

Czerni, Krystyna. Nietoperz w świątyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego. Kraków: Znak, 2011.

Czerni, Krystyna. Nowosielski. Kraków: Znak, 2006.

Czerni, Krystyna. „Projekty i realizacje sakralne Jerzego Nowosielskiego dla cerkwi greckokatolickiej”. W Światło Wschodu w przestrzeni gotyku, red. Katarzyna Pasławska-Iwanczewska, 8182. Górowo Iławeckie: Parafia Greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, 2013.

Czerni, Krystyna. „Ryzyko głośnego myślenia”. W Jerzy Nowosielski. Sztuka po końcu świata. Rozmowy. Wybór i układ Krystyna Czerni. 5–10. Kraków: Znak, 2012.

Dionizjusz z Furny. Hermeneia, czyli objaśnienie sztuki malarskiej. Tłumaczenie Ireneusz Kania. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2003.

Doerner, Max. Materiały malarskie i ich zastosowanie. Tłumaczenie Franciszek Aleksandrowicz. Warszawa: Arkady, 1975.

Florenski, Paweł. Ikonostas i inne szkice. Tłumaczenie Zbigniew Podgórzec. Białystok: Bractwo Młodzieży Prawosławnej w Polsce, 1997.

Gumińska, Bronisława. Wypowiedź w filmie Pantokrator. Rzecz o Jerzym Nowosielskim. Scenariusz i realizacja Miłosz Kozioł. TP S.A., 2011.

Jazykowa, Irena. Świat ikony. Tłumaczenie Henryk Paprocki. Warszawa: Wydawnictwo Księży Marianów, 1998.

Nowosielski, Jerzy. „Religia jest rzeczą bardzo niebezpieczną”. W Jerzy Nowosielski. Sztuka po końcu świata. Rozmowy. Wybór i układ Krystyna Czerni, 371385. Kraków: Znak, 2012.

Nowosielski, Jerzy. Sztuka po końcu świata. Rozmowy. Wybór i układ Krystyna Czerni. Kraków: Znak, 2012.

Nowosielski, Jerzy, i Zbigniew Podgórzec. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim. Wokół Ikony – Mój Chrystus – Mój Judasz. Kraków: Znak, 2014.

Pieczonko, Magdalena. „Konserwacja i restauracja 2 malowideł Jerzego Nowosielskiego: obrazu sztalugowego Akt olej płótno; malowidła ściennego Matka Boża Ornatu w otoczeniu świętych na pomniku nagrobnym ks. Jerzego Klingera na Cmentarzu Prawosławnym na Woli w Warszawie”. Dokumentacja konserwatorska, ASP w Warszawie 1999, mps w bibliotece Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP w Warszawie

Piotrowska, Joanna. „Jerzy Nowosielski wobec tradycji bizantyńskiej”. W Światło Wschodu w przestrzeni gotyku, red. Katarzyna Pasławska-Iwanczewska, 121130. Górowo Iławeckie: Parafia Greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, 2013.

Przesmycki, Piotr. „Świadek czystego światła”. W drodze 1, nr 341 (2002). Dostęp 20 listopada 2017, https://www.wdrodze.pl/miesiecznik/index.php?mod=archiwumtekst&id=13650#.WhwOJEribIU.

Rogóż, Jarosław. Zastosowanie technik nieniszczących w badaniach konserwatorskich malowideł ściennych. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2009.

Różycka-Bryzek, Anna. Bizantyńsko-ruskie malowidła w kaplicy zamku lubelskiego. Warszawa: PWN, 1983.

Rudniewski, Piotr. Pigmenty i ich identyfikacja. Warszawa: ASP w Warszawie, 1994.

Werner, Jerzy. Podstawy technologii malarstwa i techniki. Warszawa, Kraków: PWN, 1981.

Wysokińska, Aleksandra. „Utworzenie wzorcowej bazy obrazów cyfrowych pigmentów i barwników dla potrzeb analitycznych fluorescencji wzbudzanej ultrafioletem oraz techniki kolorowej podczerwieni”. Praca magisterska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, 2016.

Zubielewicz, Małgorzata, i Elżbieta Kamińska-Tarnawska. Pigmenty i wypełniacze. Wpływ upakowania fazy stałej na właściwości wyrobów lakierowych. Toruń: Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, 2013.






Partnerzy platformy czasopism